Zanieczyszczenie powietrza na terenie Uszwi i Zawady Uszewskiej nie rozkłada się równomiernie. Szczególnie duże jest w pobliżu drogi Brzesko - Nowy Sącz i w terenie gęsto zabudowanym. Dużo lepiej jest pod tym względem na wschodnich i zachodnich obrzeżach miejscowości.
    Oprócz ruchu samochodowego bardzo istotne znaczenie dla stanu powietrza ma emisja gazów i pyłów pochodząca z gospodarstw domowych. Duża ilość spalanego węgla kamiennego, zwłaszcza w okresie zimowym, powoduje znaczny wzrost w powietrzu stężenia dwutlenku siarki i pyłów. Nagminne jest także spalanie odpadów z tworzyw sztucznych (głównie opakowań). Jest to szczególnie groźne, gdyż wydziela się wtedy cała gama gazów trujących a nawet rakotwórczych. Pocieszającym jest fakt, że w piecach centralnego ogrzewania coraz częściej używa się gazu ziemnego, który pod względem ekologicznym jest znacznie lepszy niż węgiel.
    Jedną z przyczyn zanieczyszczenia powietrza jest także wytwórnia mas bitumicznych w Zawadzie Uszewskiej. Mimo działających filtrów "wyłapujących" pyły, zakład ten emituje w powietrze szkodliwe gazy, głównie z grupy węglowodorów, toteż w pobliżu czuje się bardzo przykrą i silną woń, powodującą bóle głowy i inne dolegliwości. Przy przeważających wiatrach z zachodu i południa gazy te przesuwają się w kierunku wsi. Mimo zadośćuczynienia dla wsi w postaci "asfaltowania" dróg lokalnych, trudno jest powiedzieć czy bilans strat zdrowotnych nie jest większy od korzyści.
    Jednym z czułych wskaźników zanieczyszczenia powietrza są porosty. Na podstawie obserwacji prowadzonej przez uczniów w pobliżu dróg i zabudowań stwierdzono brak lub występowanie porostów skorupiastych co świadczy o dużej zawartości dwutlenku siarki w powietrzu. Porosty listkowate występują tylko z dala od terenów zamieszkałych, gdzie stężenie tego gazu jest mniejsze. Nie stwierdzono porostów krzaczkowatych, charakterystycznych dla powietrza czystego.

    Głównym ciekiem wodnym płynącym przez teren naszej wsi jest Uszwica. Niewielka rzeka o łącznej długości 61,2 km, bierze początek w okolicach Rajbrotu a uchodzi do Wisły w okolicach Woli Przemykowskiej. Kiedyś była to czysta rzeka a woda z niej nadawała się do celów gospodarczych, była miejscem kąpieli ludzi i siedliskiem wielu ryb i innych organizmów.
    Obecnie Uszwica sprawia problemy, nie tylko z powodu częstych powodzi ale także zanieczyszczenia wody. Wody rzek badane są pod względem właściwości fizykochemicznych, hydrobiologicznych i bakteriologicznych. W obserwacjach, które prowadziliśmy wzięliśmy pod uwagę tylko te cechy wody, które mogliśmy zbadać dostępnymi sposobami.
    Woda w Uszwicy jest mało klarowna, dużo w niej zanieczyszczeń organicznych. W miejscach, gdzie prąd wody jest wolny, widoczny jest rozwój dużej ilości glonów. Woda ma nieprzyjemny zapach. Pod względem ilości i różnorodności organizmów obserwuje się występowanie organizmów charakterystycznych dla dużego zanieczyszczenia wody (larwy ochotek, rureczniki). Miejscami występują ryby (płocie, pstrągi i szczupaki). Rzadkim okazem jest rak rzeczny.

    W okresach wezbrań rzeki, wody niosą bardzo dużą ilość mułu, w toni unosi się ogromna ilość śmieci, zbieranych z brzegów i doliny Uszwicy.
    Według oceny Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska (dane z 1995 r.) rzeka w obrębie gminy Gnojnik posiada wody poza klasyfikacją według oceny mikrobiologicznej i oceny ogólnej. Jakie są przyczyny złego stanu wód Uszwicy? Najważniejsze to:

    Z zanieczyszczeniem wód powierzchniowych ściśle wiąże się skażenie wód podziemnych. Wskutek przesiąkania wody zanieczyszczonej nawozami sztucznymi, substancjami organicznymi pochodzącymi ze ścieków, pyłami oraz innymi zanieczyszczeniami jakość wody uzyskiwanej z małej głębokości jest zła. Woda pozornie czysta, zawiera w rzeczywistości domieszki azotanów i azotynów, metali ciężkich, jest często skażona bakteriologicznie. Szczególnie jest to zjawisko częste w dolinie Uszwicy, gdzie dochodzi do skażeń wody wskutek wezbrań powodziowych. Konieczne jest wtedy odkażanie studni. Rozsądnym, ale drogim rozwiązaniem dla pozyskiwania wody do celów spożywczych i gospodarczych jest drążenie studni głębinowych. Rozwiązaniem przyszłościowym jest także budowa wodociągu.

    Jednym z największych problemów cywilizacji jest powstawanie odpadów, które nazywamy potocznie śmieciami. Głównym sposobem ich unieszkodliwiania jest składowanie na wysypiskach. Jest to rozwiązanie najprostsze technicznie i najtańsze, ale najgorsze pod względem ekologicznym.
    Wysypisko śmieci w Uszwi ulokowano w jej zachodniej części, pośród lasów i niewielkich wzgórz, co już można określić jako decyzję złą. Słabe jest zabezpieczenie składowiska przed przesiąkaniem szkodliwych substancji do wód podziemnych.

    Na wysypisku znajduje się wiele śmieci, które nie powinny się tam znaleźć, jak szkło i papier, materiały włókiennicze, metale, ale powinny być spożytkowane jako surowce wtórne. Stwierdzono także obecność eternitu, który zawiera azbest i jest szczególnie niebezpieczny ze względu na właściwości rakotwórcze.
    Pośród śmieci często można spotkać opakowania po środkach chemicznych, lekarstwach, świetlówki, które mogą skażać wody podziemne.
    Bardzo dużo przywozi się tu odpadów organicznych. Wysypisko zapełnia się w szybkim tempie i wkrótce przestanie przyjmować śmieci.
    Ostatnio podjęto decyzję o racjonalizacji gospodarki odpadami w naszej gminie. Wprowadzono indywidualne opłaty w zależności od ilości "produkowanych" śmieci. Preferuje się zbieranie surowców wtórnych (odbiera się je bezpłatnie). Jest to krok w dobrym kierunku.
    Warto tu jeszcze wspomnieć o tzw. "dzikich wysypiskach". Na terenie Uszwi spotyka się je rzadko, ale można je jeszcze zobaczyć w zagłębieniach terenu, w lasach. Jest to zjawisko bardzo naganne i świadczy o małej świadomości ekologicznej niektórych mieszkańców.
    W naszej wsi zlokalizowaliśmy inne źródła zagrożeń środowiska. Jednym z nich jest pole elektromagnetyczne. Przez Zawadę Uszewską biegnie linia energetyczna, gdzie przesyłany jest prąd o napięciu 150 OOOV. W pobliżu znajdują się zabudowania oraz pola uprawne. Jest to źródło silnego pola elektromagnetycznego, co według badań ma niekorzystny wpływ na zdrowie ludzi. Innym źródłem pola elektromagnetycznego są wieże przekaźnikowe telefonii komórkowej, ale według zapewnień wykonawców tu działanie pola ma zasięg bardzo ograniczony i ma być nieszkodliwe.
    Na dachach niektórych zabudowań można jeszcze zobaczyć pokrycia z eternitu. Bardzo popularny w latach siedemdziesiątych, niepalny i tani materiał okazał się prawdziwą "bombą" ekologiczną. Okazało się bowiem, że azbest zawarty w tym materiale, który może unosić się w powietrzu jako drobne włókienka lub pył, wywołuje u ludzi groźną chorobę zwaną azbestozą a nawet raka płuc. Należałoby usunąć eternit z zabudowań. Problem w tym, że dokonać tego mogą tylko specjalistyczne ekipy a w Polsce znajduje się ledwie kilka miejsc, gdzie można składować ten niebezpieczny materiał. Jest to także zabieg kosztowny.

    Uszew, podobnie jak wiele wsi w tej części Małopolski, jest gęsto zaludniona. Rozwojowi osadnictwa towarzyszyło pozyskiwanie terenów pod uprawy rolne, zabudowania i drogi. Z tego powodu w tym terenie wycięto większość lasów, a te które istnieją mają silnie zmieniony w stosunku do pierwotnego drzewostan. W miejsce naturalnego lasu mieszanego wprowadzono sztuczne nasadzenia sosny i świerka. Niedostateczna lesistość ma bezpośredni wpływ na obieg wody, las bowiem potrafi zatrzymać bardzo duże ilości wody opadowej a tym samym łagodzi spływ powierzchniowy i ogranicza zagrożenia powodziowe.
    Wzmożony spływ powierzchniowy ma też związek ze zmianą charakteru powierzchni gruntu. Duża ilość dróg utwardzanych i asfaltowanych, wszelkie połacie pokryte betonem, płytami ograniczają wsiąkanie wody w podłoże.
    Chęć pozyskiwania gruntów, nie licząc się z prawami natury, najlepiej widać patrząc na rozmieszczenie zabudowy w Uszwi. Bardzo dużo zabudowań znajduje się w najniższej części doliny Uszwicy, czasem kilka czy kilkanaście metrów od jej koryta, czyli w miejscu największych zagrożeń powodziowych. Każdy wylew rzeki powoduje więc duże straty materialne.
    Innym przejawem złej gospodarki zasobami natury jest to, że mimo nadmiaru wody w dolinie Uszwicy, często nie nadaje się ona do picia i celów gospodarczych. Eksploatacja źródeł wody ze zboczy doliny bez oszczędzania, w najbliższym czasie może doprowadzić do jej głębokiego deficytu.
    Skutkiem często nie zauważanym jest też zubożenie fauny w środowisku, a tym samym zachwianie równowagi ekologicznej. Chemizacja rolnictwa doprowadziła do znacznego spadku liczebności takich zwierząt jak żaby, ropuchy, ptaki śpiewające czy drapieżniki. Odczuwa się to teraz poprzez zwiększenie populacji ślimaków, owadów, często niszczących uprawy rolne i przydomowe ogródki.

    Mimo zagrożeń środowiska, które występują w naszej miejscowości, są tu zakątki gdzie można prawdziwie obcować z naturą. W kierunku wschodnim od centrum wsi na stokach niewielkich pagórków i wzgórz rozciągają się lasy o bogatej florze i faunie. Pośród drzew dominują tutaj sosny, świerki, dęby, brzozy i graby, rzadziej występuje jarzębina, klon czy buk. Poszycie tych lasów składa się z leszczyny, trzmieliny i czeremchy, na brzegach lasów dużo jest malin i jeżyn. W runie zobaczymy wiele gatunków, z których najbardziej charakterystyczne są liczne mchy, wrzosy, paprocie, skrzypy. W różnych porach roku można zobaczyć rzadkie rośliny jak konwalia, niektóre gatunki storczyków, zawilce, bluszcze, poziomki, borówki czarne, parzydło leśne, barwinek i inne. W okresie letnio - jesiennym liczne są grzyby w tym jadalne koźlarze, borowiki, maślaki, kurki i inne. Dobry jest tutaj mikroklimat, duża ilość olejków eterycznych wydzielanych przez drzewa iglaste poprawia samopoczucie i łagodzi infekcje.

    W lasach tych występuje wiele gatunków zwierząt. Spośród ssaków spotkać można: dziki, sarny, lisy, zające, wiewiórki, jeże a sporadycznie kuny leśne. Spośród gadów bytują tu zaskrońce, żmije, jaszczurki zwinki i żyworodne.
    W miejscach wilgotnych widuje się jaskrawo ubarwioną salamandrę plamistą, ropuchę szarą oraz żaby. Wśród ptaków, których spośród większych zwierząt jest najwięcej, można zobaczyć kuropatwy i bażanty, żerujące na obrzeżach lasów i polach oraz inne jak: dzięcioł czarny i duży, kowalik, różne gatunki sikor, drozd, kos, słowik, kukułka. Przy odrobinie szczęścia dobry obserwator może zobaczyć sowę uszatą, płomykówkę czy jastrzębia, zaliczane do ptaków drapieżnych. Ogromna jest ilość owadów - mrówki, motyle, trzmiele, różne chrząszcze - to tylko przykłady.
    W dolinie Uszwicy oraz na terenie Zawady Uszewskiej można spotkać zarośla 0 charakterze bagiennym. Kiedyś były to łąki, ale obecnie tereny te porastają takie rośliny jak pałka wodna, trzcina, sit i rośliny kwiatowe wilgociolubne jak szczaw, jaskry, niezapominajki. W takich warunkach dobre siedliska mają tu liczne płazy 1 owady. Chętnie zaglądają tu bociany białe w poszukiwaniu żerowisk. Gnieżdżą się krzykliwe czajki. Niestety bardzo lubią to miejsce także komary, które mnożą się w tej okolicy w sposób gwałtowny.
    Małymi fragmentami nad brzegami potoków i Uszwicy zachowały się zarośla o charakterze łęgowym, z przewagą olchy, wierzby i topoli, można tam spotkać czasami ptaki żerujące nad wodą, jak chociażby kaczkę krzyżówkę i łyskę.
    W terenach zabudowanych występuje także wiele zwierząt, głównie ptaki - wróble, sikory, jaskółki, jeżyki, szpaki, kawki, gawrony, które "nauczyły" się mieszkać w pobliżu siedzib ludzkich. Pomiędzy zabudowaniami można zobaczyć przemykające łasice, gronostaje, na strychach zamieszkują czasami nietoperze. W stodołach można spotkać tchórza, w pobliżu magazynów z ziarnem myszy i szczury.

    Ochrona własnego środowiska jest potrzebą chwili. Zagrożenia, które wskazaliśmy w tym opracowaniu nie pojawiły się dziś, ale narastały przez wiele lat. Naszym obowiązkiem jest zachowanie przyrody w stanie takim jakim ją zastaliśmy a może lepszym, aby przyszłe pokolenia mogły normalnie żyć.
    Zdajemy sobie sprawę z tego, że poprawa stanu środowiska jest często bardzo kosztowna ale powiedzenie, że na zdrowiu nie wolno oszczędzać, jest tu bardzo aktualne.
    Wiele zależy także od nas. Dbałość o najbliższe otoczenie i każde miejsce, w którym się znajdujemy, powinna być obowiązkiem każdego dziecka i dorosłego.